Ne zamandır yazmayı düşünmüş fakat bir türlü fırsat bulup, vakit ayırarak Pardus hakkındaki düşüncelerimi yazamamıştım. Biliyorsunuz ülkemizin değerli kuruluşlarından olan TUBITAK tarafından, ismini Anadolu Parsı’ndan alan, GPL lisansı ile dağıtılan yeni bir özgür yazılım duyuruldu. Aslında Pardus’un ne olduğunu yine en geçerli kaynak olan kendi sitesinden öğrenelim;
“Pardus, TÜBİTAK-UEKAE (Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü) bünyesinde yürütülen bir işletim sistemi geliştirme projesidir. Pardus açık kaynak kodlu ve GPL (GNU Genel Kamu Lisansı) ile dağıtılan bir özgür yazılımdır.”
Buraya kadar herşey güzel ve üstün körü buraya kadar baktığınızda gerçekten bu ülkeyi soyanlardan, insanları dolandıranlardan ve reklamla insanların gözlerini boyayanlardan başka güzel işler de yapıldığını görebiliyoruz. Fakat çoğu insanın ya görmezden geldiği ya da sadece benim salaklık ederek takıldığım bir konuya izninizle değinmek istiyorum.
Pardus bir işletim sistemi geliştirme projesinin ismidir deniliyor ve GPL lisansı ile dağıtılan bir özgür yazılım olarak insanlara tanıtılıyor.
Linux; gelişimini GNU projesine borçludur. Linus Torvalds yazdığı kitapta bunun altına kalın bir çizik atarak ifade etmiştir. Eğer “Linux” GNU projesinin geçici çekirdeği olmasa ve GPL lisansı gibi bir lisans olmasa idi bugün halen bazılarının kesesi dolacak ve özgürlüğünüz bir şekilde cebinizden para çıksa bile kısıtlanacaktı. Ben bunu askerde iken başıma gelen, hiç suçum yokken hapsedilmeye benzetiyorum. Özgür Yazılım’ı bizlere kazandırmak ile mücadele eden, GNU projesinin kurucusu şirin insan Richard Stallman’ı huzurlarınızda tekrar tekrar saygı ile selamlıyorum.
Richard Stallman sadece GNU felsefesini ortaya atmak ve GPL lisansını duyurmakla kalmamış, GCC (GNU C Compiler) ve GDB (Hata Ayıklayıcı) gibi araçları da geliştirmiştir.
Linux’un bugün dünyanın en iyi işletim sistemlerinden birisi olmasının en büyük sebeplerinden birkaçı bana göre, Linux’un özgürlüğünü lisanslayan GPL, yazdığınız kodu derlemeye ve programınızı çalıştırmaya yarana GCC ve hatanızı ayıklayan GDB’dir.
Richard Stallman GPL lisansı destekçilerinden ve kullanıcılarından bütün bunların karşılığında çok küçük birşey istemektedir. Zaten Linus Torvalds’ı da bu konuda çoğu kez uyarmıştır;
“Lütfen Özgür Yazılım’a katkıda bulunmak için Linux’u GNU\Linux olarak anınız.”
Bugün bu isteği yerine getiren en örnek dağıtımlardan birisi Debian GNU\Linux’tur. Aklı başında Debian kullanıcılarının hiçbiri Debian’ı “Debian Linux” olarak anmaz. Dünyanın her yerinde “Debian GNU\Linux” olarak bilinir.
Müsade ederseniz küçük bir anımı da sizlerle paylaşmak istiyorum. Geliştirmekte olduğum bir proje için utanmadan Richard Stallman’dan yardım ve destek istemiştim. Şirket mailini kullanarak mail gönderdim ve imzamda “Linux bilmem nesi” yazıyordu. Kendisinden yardım almayı bırakın, imzamda sadece Linux yazdığı için fırça bile yedim. Hatta beni o zaman kurtaran tek şey ismimin Özgür olması idi. Bir kez daha ismimle gurur duyduğum anlardan sadece birisidir.
Gelelim Pardus’a neden ısınamadığıma… Pardus, dünya üzerindeki onlarca Linux dağıtımlarından sadece biridir ve çekirdek olarak Linux’u kullanmaktadır. Pardus ile gelen bütün araçlar GPL lisanslı özgür yazılımlardır. Nedense hem üşenmeden gidip Ankara’da katıldığım Pardus sunumlarında, hem de kendi nedir sayfalarında[1] ne Linux’un adı geçiyor ne de basın toplantılarında “Pardus Linux’tur” deniyor. Hadi Pardus’un “Pardus Linux” olarak anılmasını bir kenara bırakalım, Richard Stallman’ın küçücük bir isteğine bile kulak vermeleri Pardus’u desteklemem için yeterdi. Tek yapacakları şey ise Pardus’u “Pardus GNU\Linux” olarak anmaktı. Bu küçücük ve zararsız bir isteğe bile karşılık vermeyen Pardus’a sadece Türk yapımı olduğu için destek verip, insanlara önermek bana yanlış geliyor. Bu şekilde yerli malına katkı sağlayayım derken insanları yanlış bilgilendirerek yarın ne olacağını bile bilmediğim bir hata zincirinin halkası olmak istemiyorum.
Ayrıca Debian GNU\Linux, Ubuntu GNU\Linux gibi linux dağıtımlarının Türkçe yerelleştirme çalışmalarının tamamının yine hiçbir karşılık beklemeden ülkem insanları tarafından yapıldığının altını çizmeden geçemeyeceğim. Söz konusu geliştirilen şey sadece Türkçe ise öncelikle bu karşılık beklemeden değerli zamanını ve emeğini harcamış insanları sizlerin huzurunda saygıyla anmayı bir borç olarak görmekteyim. Bu insanlar sadece dağıtımlara değil, çeşitli masaüstü ihtiyaçlarına da Türkçe desteği sağlamışlardır.
Siz değerli okuyucuların bu yazıyı okuduktan sonra ülke ülke dolaşıp, şehir şehir seminer düzenleyerek “Özgür Yazılım”ı sokaklarda durmadan haykıran Richard Stallman’a kulak vererek destek olacağınızı düşünüyorum. Destek olup olmamak ise (bu yazdıklarıma0 katılıp katılmamanız gibi) sizin sonsuz özgürlüğünüzdür. Buyrun, özgürlüğünüzü dilediğiniz gibi kullanın.
[1]. http://www.pardus.org.tr/nedir.html
Küçük bir edit:
Bloğumun yorum bölümü kapalı olduğundan Pardus geliştiricilerinden cartman’ın şu küçük yorumunu da eklemek bana düştü;
“ okaratas: biz yokken Thunderbird, Qt, Perl Türkçe anlamıyordu”
Turkey